NIGHT   RSS blog   RSS komentarze
Licencja  Wpisy  Losowo  Autor  Rejestracja 




Autor: Boni
Kiedy: 2026-11-22, niedziela
Tagi:  sumo     
___________________________________

Właśnie kończy się (w Japonii już skończył się) listopadowy turniej sumo, dość ciekawy i wyrównany, więc może małe pod-sumo-wanie, czyli różności i ciekawostki o sumo.

1.

Tamawashi Tamawashi Tamawashi

Ewenement, żywa legenda, tetsujin czyli "iron man", czyli "człowiek z żelaza", tada! Tamawashi Ichiro (właść. Batjargal Munkh-Orgil z Ułanbator, Mongolia). Tamawashi od 2004 jest w profesjonalnym sumo, od 2008 w najwyższych dywizjach, i właśnie w poprzednim tygodniu w czasie turnieju skończył 42 lata. W zakresie wieku, ilości walk w wysokich dywizjach (>1500...), ilości walk w ogóle (coś koło 2000), też właśnie pobił wszelkie nowożytne rekordy, powiedzmy, w obecnym formacie sumo, czyli np. przy 6 wielkich turniejach rocznie.

Jest topowym zawodnikiem od DEKAD, chociaż nie osiągnął nigdy poziomu "mistrzowskiego" (dlatego nie ma rekordów ilości wygranych walk), ale w hierarchicznej piramidzie sumo ciągle jest na szczytach; nawet jeśli w tym roku spadł do drugiej dywizji, ale właśnie bardzo sprawnie wrócił do najwyższej. Na tyle sprawnie, że już pomijając rekordowy wiek przy pozytywnym wyniku (czyli 8 lub więcej wygranych na 15 starć), w wieku lat 42 ma szanse na pomniejszą nagrodę Fighting Spirit, czyli za "ducha walki"... Jego inne pamiętne osiągniecie: drugi wygrany turniej, w 2022 w rekordowym wieku ponad 37 lat; z poziomu maegashira 3, czyli połowy najwyższej dywizji sklepał WSZYSTKICH mistrzów (ozeki i yokozuna), i zrobił wynik 13-2.

Ale najnajwiększym chyba osiągnięciem "iron mana" Tamawashi jest fakt, że w ultra-kontuzjogennym profesjonalnym sumo NIGDY NIE OPUŚCIŁ ŻADNEJ WALKI, przez ponad 20 lat. To jest [wyraz] niewiarygodne (to znaczy, zaraz po jego hobby, wyszywaniu i pieczeniu ciast i ciasteczek); nie znaczy, że nie miewał kontuzji (jak uszkodzona łydka która kosztowała go spadek do II dywizji w tym roku), ale jw. nigdy nie chciał/musiał opuścić ani jednej walki. Taki Noriaki Kasai tylko, że w sumo i z Mongolii, kudos, sława, chwała!

2.


Kansho Mawashi Kansho Mawashi

Ozdobne "fartuchy" na pasach zawodników dwu najwyższych dywizji wywodzą się z bardzo dawnych czasów, sprzed prawie 1000 lat, kiedy normalne pasy mawashi zaczęto rozbudowywać do kensho-mawashi, o elementy ceremonialne, ozdobne, wtedy głównie herby (mon) związane z feudalnymi klanami i arystokratami sponsorującymi zawodników. Stopniowo zrobiło się to niepraktyczne w zapasach, więc rozdzielono funkcje i zawodnicy walczą w normalniejszych mawashi (w górnych dywizjach nadal wyróżnionych, jedwabnych i kolorowych, z "frędzlami"), a kensho-mawashi są używane tylko ceremonialnie, przy procesji na początku dnia turniejowego jak na zdjęciu powyżej, itp. okazjach.

Obecne kensho są nadal przeważnie fundowane przez sponsorów, stowarzyszenia (to są raczej kosztowne gadżety, ręcznie wyszywane jak ornaty itp., kosztują rzędu kilku tysięcy dolarów, czasem bliżej 10k). Najczęściej "obrazki" są symboliczne, metaforycznie związane z fundatorem albo zawodnikiem, albo po prostu reklamowe, czy logo firmy. Bardzo rzadko są fundowane zagranicznym zawodnikom w kontekście ich pochodzenia, bywały związane z flagami czy godłami krain jak Czechosłowacja, USA czy inne.

Niedawno wpadłem na ciekawostkę - znany i lubiany olbrzym Kotooshu (obecnie były zawodnik, oyakata, czyli właściciel stajni, trener i sędzia), naturalizowany Japończyk tylko że z Bułgarii, dostał kiedyś kensho-mawashi od matuli naszej, Unii Europejskiej, jak na obrazku. To zdaje się był prezent propagandowy z okazji wejścia Bułgarii do Unii w 2007 i osiągnięcia przez niego rangi ozeki (sądząc po zastrzeżonym dla mistrzów purpurowym wykończeniu). Nie żeby często go używał, bo o ile pamiętam raczej pokazywał się z kensho sponsora - producenta jogurtów, no ale tęczowa propaganda EU nieco ciekawsza, niż jogurty.

3.

GyojiSędzia ringowy gyoji najwyższej klasy, gunbai w prawicy, sztylet tanto za pasem po jego lewejW "wielkim" sumo tak naprawdę sędziują sędziowie wkoło ringu (shimpan, czyli główny sędzia (to ten "pod kamerą", z nad niego jest typowe ujęcie kamery pokazującej ceremonie czy walkę) plus czterech wkoło plus ktoś podobnej rangi przy monitoringu TV).

Ale sędzia ringowy, gyoji, jest ważnym elementem spektaklu i nominalnie to on sędziuje walkę, podejmuje decyzje "w locie" i robi szoł, zagrzewając zawodników do walki odpowiednimi okrzykami; nawet jeśli jego decyzje nie są ostateczne i bywają zmieniane przez wkoło-ringowych i szefa sędziów (co jest dość zrozumiałe, np. gyoji MUSI natychmiast wskazać wygranego, nie może ogłosić wątpliwości czy "remisu" tj. zarządzić powtórkę walki, itp.).

Nie czas i miejsce na wykład o fascynującej genezie gyoji, ich klanów (niby "rodzin", obecnie zostały 2, po 800 latach historii), ale taka ciekawostka: obecny bardzo archaiczny (a dla połowy świata: szokująco "damski") strój, wzorowany na starożytnych dworskich z okolic epoki Heian, tj. sprzed 1000 lat, to względnie nowy pomysł, z końca XIXw i początku XXw. Poprzednio w epoce Edo gyoji sędziowali w tradycyjnych strojach samurajskich, mniej więcej jakie znacie z filmów Kurosawy itp., odpowiednich dla średniego szczebla urzędników i samurajów szogunatu czy feudalnych, przydzielanych do tych funkcji jakieś 500 czy 700 lat temu.

Ale w końcu XIXw. rozwiązano "klasę samurajską", nakazano obcięcie samurajskich włosów (chonmage; dla samych zawodników sumo zrobiono extra-super-specjalny wyjątek, ale dla sędziów nie), itd. itp. Stąd, powiedzmy, żeby nie robić pośmiewiska okaleczoną tradycją, wymyślono gyoji na nowo i nieco INACZEJ niż w epoce Edo, żeby były nowe skojarzenia, żeby "chińskawa" urzędnicza czapeczka zamaskowała brak "pędzla" z włosów, itp. Obecne stroje są kosztowne i fundowane przez sponsorów, jak kensho-mawashi z pkt. 2.

Co zostało w gyoji z poprzedniej epoki, po zmianie wyglądu - została hierarchia klanów sędziowskich i przynależność do "stajni" sumo, opłacanie przez Stowarzyszenie, symboliczne kolory strojów, herby, wyszywanki i inne historyczne szczegóły. Na przykład, sędziowie drugiej od góry klasy mają przy pasie japoński ozdobny "portfel", czyli inro, sędziowie najwyższej klasy poza inro mają za pasem mały sztylet tanto (jedni mówią, że jako symbol wagi decyzji w sumo i woli popełnienia seppuku w razie popełnienia błędu; inni mówią, że dla obrony przed wkurzonymi decyzją zawodnikami, trenerami czy kibicami, BTW ostatni raz sędzia bronił się tanto przed "starszym" trenerem, najwyraźniej rozczarowanym przegraną swojego zawodnika, w czasach Edo...). Albo interesujący jest gunbai, ta "paletka", którą sędzia trzyma w czasie walki, wskazuje wygranych itp., to jest lżejsza wersja chińskiego i japońskiego "wachlarza bojowego", czyli symbolu statusu i "wskazywacza", historycznie używanego przez wysokich dowódców wojskowych, kapłanów itp. ("wachlarz bojowy" ma się tak do wachlarza, jak "krzesło elektryczne" do krzesła, albo jak "buzdygan pana pułkownika Kmicica" do berła królewskiego).

Niedawno dopiero doliczyłem się, że ranking 3 najwyższych klas sędziów (przeważnie takich widuje się w transmisjach TV/internetowych) najłatwiej odróżnia się nie po fancy-szmancy szczegółach stroju, kolorów itp. ale po stópkach: sędziowie trzeciej klasy występują na bosaka i z podwiniętymi nogawkami, niczym robotnik czy chłop epoki Edo; drugiej klasy w japońskich skarpetkach tabi, a najwyższej klasy: "w skarpetach do sandałów", czyli w tabi i w klapkach. Co oni mają w tej Azji w główkach z klapkami jako symbolem statusu to ja nie... Chyba czas ponownie obejrzeć Kung-fu Hustle w kontekście klapka bojowego.





SpeX
Sun, 22 Nov 2026 15:51:20




 

Engine: Anvil 1.08   BS