https://bs-blog.clouds-forge.eu/index.php Mon, 6 Jul 2026 12:31:21 +0200 Mon, 6 Jul 2026 12:31:21 +0200 nie pamiętam tytułu książki, niestety

Jeżeli po polsku, to typuję: Brian Johnson, Sekrety drugiej wojny światowej. Wojna mózgów albo Alfred Price, Narzędzia mroku. Historia walki radioelektronicznej 1939-1945.]]> https://bs-blog.clouds-forge.eu/index.php?post=2026_06_07_00_Hartowani#4ed065ac26c4c4e6865d2b292c234087 2026_06_07_00_Hartowani#ea4e36f6ef85911016494ada62cea523 Fri, 12 Jun 2026 14:20:05 +0200
Kwity z pralni mówią: 200 jardów = 180 metrów (jeśli nowsze Mk13, których ścigacze US Navy używały gdzieś od połowy 1943; podejrzewam, że starsze Mk8, te w ciężkich rurach, uzbrajały się na podobnych dystansach). W nocnej bitwie i zamieszaniu (BTW na dystansach zmierzających asymptotycznie do zera ;) przecież ten PT Kennedy'ego został po prostu rozjechany przez niszczyciel japoński, odległość -10m...) całkiem prawdopodobne, że coś się nie uzbroiło. Przy podwodniakach i zrzutach z samolotów też się zdarzało; adrenalina, wąziutkie "window of opportunity", zła ocena odległości, nieznajomość własnych torped, itd itp.]]> https://bs-blog.clouds-forge.eu/index.php?post=2026_06_07_00_Hartowani#4eb9da9352adf2cc0b1716c34da1b114 2026_06_07_00_Hartowani#f3f5eb094fd7673e9cf29b380427d8ec Fri, 12 Jun 2026 13:59:48 +0200 Coś mi się kołacze po głowie że w którejś z akcji Tokio Express vs amerykańskie ścigacze torpedowe wystrzelono torpedę na tyle blisko, że ponoć trafiła ale nie wybuchła bo zapalnik nie zdążył się uzbroić. Próbowałem znaleźć szczegóły ale nie potrafię, za to odkryłem że ścigacze (takie jak PT-109 późniejszego prezydenta Johna Kennedy'ego) były w gruncie rzeczy brytyjskim projektem niejakiego Huberta Scotta-Paine'a. A ten zajął się szybkimi łodziami po tym jak znudziły mu się samoloty, które produkował jako właściciel niszowej firmy Supermarine...TEJ Supermarine.]]> https://bs-blog.clouds-forge.eu/index.php?post=2026_06_07_00_Hartowani#5359cdfce6ec8a53acbc699b0ecdb02e 2026_06_07_00_Hartowani#4c82834d6bd56a6de19f998f16378ccd Fri, 12 Jun 2026 11:35:57 +0200
To oczywiście nadal cholernie brawurowe i mogło się skończyć bardzo źle. Ale chcę wierzyć, że nie było to głupie, tylko skalkulowano ryzyko i uznano, że walka w grupie pozwala je podjąć.]]> https://bs-blog.clouds-forge.eu/index.php?post=2026_06_07_00_Hartowani#3b9e7276a2e4f83a1128f99f70120402 2026_06_07_00_Hartowani#e0558955bd7ee611f9de26db345c8730 Fri, 12 Jun 2026 11:07:04 +0200
Taa, na początku też mi się wyobraziło, że to jak strzelanie z panzerfausta do ciężkiego czołgu, z jakichś 30m; tylko że nie w zasadzce czy walkach w mieście, ale na pustym placu i czołg odpowiada ogniem... Ale pogoda i prędkości robiły różnicę, co nie.

Skądinąd, może w tym szaleństwie była niewielka metoda, może działa Scharnhorsta nie mogły obniżyć się dostatecznie, żeby wycelować do niszczyciela o 360m; takie rzeczy zdarzały się na ciężkich okrętach vs. ścigacze czy torpedowce. Może dlatego w tych momentach strzelali do bardziej odległego HMS Saumarez na drugiej burcie i nawet go trafili, wzg. słabo, bo zdaje się 11" przeciwpancernym (pewnie ładowali ciągle przeciwko Duke of York) i "tylko" rozwalili dalocelownik niszczyciela i nadbudówki, 11 zabitych, 11 rannych. Oczywiście, każde trafienie 11" w maszynownię czy mostek itp., to potencjalny zgon niszczyciela.

Inna sprawa, że w teorii i w planach takich walk, to Niemcy mieli dość dział średnich, żeby rozstrzelać Norwegów w konfetti, ale jw. pogoda, prędkości, no akurat Storda nie trafili.]]> https://bs-blog.clouds-forge.eu/index.php?post=2026_06_07_00_Hartowani#649a4a471104cecd090ddb24de599a73 2026_06_07_00_Hartowani#04e63a58ad12198816df05749bad99ef Fri, 12 Jun 2026 10:45:43 +0200 Teraz szukam czy ktoś strzelał torpedy z bliższej o0dłegłości, może pod Balikpapanem w 1942, ale tam walili do transportowców a nie do pancernika, może gdzieś w nocnych starciach koło Guadalcanal, ale tam zespoły wpadały na siebie niejako z zaskoczenia w nocy, a ten Norweg zrobił to dobrowolnie?

Jedno trafienie z dział głównego kalibru i pisalibyśmy o nim inaczej.]]> https://bs-blog.clouds-forge.eu/index.php?post=2026_06_07_00_Hartowani#37f91eb91c8584c2fc38efdfa7772f12 2026_06_07_00_Hartowani#f6e4a67bf5a6667349d6f0bc58f4ebcb Wed, 10 Jun 2026 18:47:09 +0200
Taa, Wikingowie w tej bijatyce to była inna kategoria twardzielków, miałem rozszerzyć o nich w notce, mogę teraz:

Marynarz wyrzucony a potem podrzucony nazywał się Georg Sulen, nie znalazłem jak bardzo poranił go "powrót" na niszczyciel, ale "skończył w szpitalu okrętowym razem z poranionymi Niemcami ze Scharnhorsta". Ten drugi zaginiony nazywał się Paul Lea, poleciał do morza, kiedy przez rufę niszczyciela przeszła fala, która raczej gwałtownie zdemontowała jeden tor bomb głębinowych, 12 ciężkich bomb, trochę drobniejszego sprzętu, no i zabrała jego jednego. Komentarz był, że dziwne, że po tym uderzeniu ktokolwiek na rufie został z załogi, a nie, że stracili tylko jednego.

Kapitanem Storda był fenomenalny Skule Valentin Storheill (+17 do ataku za samo imię i nazwisko). Stord był jego trzecim niszczycielem "na obczyźnie", drugi HNoMS Eskdale zatonął pod nim jakoś tak w kwietniu 1943, w bitwie ze ścigaczami niemieckimi w Kanale. Co robi Stornheill po takiej "niedogodności"? Występuje o dobrowolne obniżenie rangi z komandora na komandora porucznika, żeby przypadkiem nie wylądować za biurkiem, za to objąć następnego, Storda, na którym w Boże Narodzenie rozbijał się wkoło Scharnhorsta. A jak piszę "wkoło", to k... znaczy "wkoło": Stord odpalił torpedy z około 360m. Dla ustalenia uwagi, Scharnhorst miał długość 240m, CEL MA DWIEŚCIE CZTERDZIEŚCI, ODLEGŁOŚĆ TRZYSTA SZEŚĆDZIESIĄT. Zdaje się chciał być pewny, że trafią niczym w stodołę z przyłożenia; tylko że stodoła odpowiadała ciężkim ogniem (np. HMS Saumarez mocno oberwał wtedy). No i na widok takiego ataku to nawet szkockim i angielskim zawodowcom oko zbielało.

Służył cały czas i przeżył IIWW, potem dosłużył się stopni admiralskich, już w '50 był szefem sztabu Royal Norwegian Navy, potem głównodowodzącym, itd. itp. Był względnie młody, dożył 1992.]]> https://bs-blog.clouds-forge.eu/index.php?post=2026_06_07_00_Hartowani#c3566927cc058be074f1c081ebb6830c 2026_06_07_00_Hartowani#7f66d6855be4452d36dde9da771c2157 Wed, 10 Jun 2026 17:12:55 +0200 https://bs-blog.clouds-forge.eu/index.php?post=2026_06_07_00_Hartowani#530ce9c3d6cd298b03a3eb093072ff02 2026_06_07_00_Hartowani#6da6a39bba6ff469d80c86007b6d8109 Wed, 10 Jun 2026 14:59:58 +0200 To też była śmieszna historia, bo paski folii wynaleźli i Anglicy (Joan Curran) i Niemcy. Jedni i drudzy przerazili się że jeśli druga strona się dowie, to ich własne radary będą z dnia na dzień bezużyteczne i "trzymali pod kocem". Dopiero przy masowych nalotach na Niemcy RAF zaczął używać i wtedy Niemcy w panice zaczęli kombinować (wcześniej nie było wolno nawet eksperymentować z). Były różne wynalazki, od zmiany częstotliwości aż po jakieś Dopplerowskie pomysły, pomagały ale nie było "z powrotem dobrze".

@H2S na morzu
Zdaje się że ASV Mark III to był niemal dokładnie (potem modyfikowany) H2S. ZTCP nie chodziło o "wypatrzenie peryskopu", marne szanse na morzu na którym byle fala to odbicie. Bardziej możliwości typu "konwój z 40 mil, kiosk okrętu podwodnego z kilku". A to co "dawał" konkretnie H2S to wyświetlacz typu PPI, wcześniejsze miały jeszcze "azymut i odległość osobno" i bodaj skanowanie ręcznie.]]> https://bs-blog.clouds-forge.eu/index.php?post=2026_06_07_00_Hartowani#e7676628dec1e5bd15d7e8147e18fcfa 2026_06_07_00_Hartowani#c886105496e9e6b77bd1b7f08094217a Wed, 10 Jun 2026 10:54:25 +0200
Nie wypowiadam się za bardzo, bo na radarach znam się jeszcze mniej niż na okrętach, a co czytałem, to zapomniałem, ale mam wrażenie, że jednak coś z rodziny H2S było ważnym przełomem na morzu. IIRC jeszcze w klasie 9cm ktoś testował H2S czy włączył nad wodą (jw. kontrast był ładny) i skojarzył, że skoro widać TAKIE detale na tle wody, to peryskop TEŻ da się już wypatrzyć.]]> https://bs-blog.clouds-forge.eu/index.php?post=2026_06_07_00_Hartowani#8532d0e1f67e54ec8e636d3a108b8e5a 2026_06_07_00_Hartowani#ba528c8b31ff061437f50ad940ba5991 Tue, 9 Jun 2026 21:04:46 +0200 Po pierwszym brytyjskim ataku z użyciem pasków folii, który faktycznie oślepił radaru już w ciągu kilku dni znalazło się rozwiązanie.
Pewien inżynier rozważał ten problem teoretycznie już dawniej i dość szybko wdrożył w praktyce - obraz był beznadziejny, ale jakiś był.]]> https://bs-blog.clouds-forge.eu/index.php?post=2026_06_07_00_Hartowani#d2da2e16f76e4f8841f56e83699a081f 2026_06_07_00_Hartowani#2ea940fa61a16cf7c6569ed412610a44 Tue, 9 Jun 2026 17:21:42 +0200 Jest wiele, najlepsza jaką czytałem to "Radar History of the Second World War" Browna. Tam jest dużo takich "śmiesznych nieporozumień"

@H2S
Obrazowanie terenu pod bombowcem może robić wrażenie, ale samo urządzenie i jego udział w wojnie jest kontrowersyjny, bo:
1) W praktyce jako cele najlepsze były "miasta z dużą ilością wody", bo kontrast woda/ląd był dobrze widoczny
2) No właśnie, miasta jako cele bo pozwalał dobrze trafić w miasto, istniały systemy lepszej dokładności na przykład hiperboliczne
3) Niemcy wykrywali emisje H2S i używali ich do namierzania
4) "Dzięki" H2S Brytole podali Niemcom magnetron wnękowy na tacy ("Rotterdam Gerät") na początku 1943. Na szczęście z wdrożeniami się spóźnili.

@radary Alianckie i Niemieckie
"1942-43 50cm były u Aliantów powszechne". Niemcy właściwie od takich zaczynali, produkcja 1940, technicznie bardzo długo mieli przewagę. Istotnie magnetron wynaleźli Brytyjczycy (i dali Amerykanom) i od tego dopiero zaczyna się techniczna przewaga Aliantów. Tylko jako przykładu nie używałbym H2S, tylko raczej takie rzeczy jak lotnicze radary do przechwytywania bombowców, namierzania okrętów podwodnych czy wreszcie SCR-584.

Największym problemem Niemców (i nie tylko, Pearl Harbour!) był brak zrozumienia, szczególnie pośród wyższego dowództwa, potencjału radaru mimo podawania na tacy. Mieli dobry sprzęt ale "prostych" operatorów i co gorsza niezbyt zainteresowaną hierarchię. Brytyjczycy odwrotnie, słaby sprzęt ale świetnych ludzi, od dołu aż do samej góry ("Dowding system").

@wykrywanie okrętów podwodnych
Wydaje mi się że jak H2S spadł z nieba, to już wiedzieli że radar może. Do końca wojny nie połapali się: 1) że Enigma jest łamana, i 2) że krótkie transmisje z których tak dumne było ubootwaffe można namierzać HF/DF (mimo że w 1926 w ogólnodostępnym czasopiśmie naukowym Watson-Watt opisał odkrycie, które oryginalnie służyło do namierzania burz).]]> https://bs-blog.clouds-forge.eu/index.php?post=2026_06_07_00_Hartowani#80113894b75ce7726c3fe75df7b0ddf2 2026_06_07_00_Hartowani#643f69356f4774db117267bc81d7e8bf Tue, 9 Jun 2026 16:30:30 +0200 https://bs-blog.clouds-forge.eu/index.php?post=2026_06_07_00_Hartowani#c381c09bffd7f578f17949dfbfb491bb 2026_06_07_00_Hartowani#c523c0d2bcf359c89216a7b896fb9657 Tue, 9 Jun 2026 14:49:08 +0200
@igor

Przepraszam, zapomniałem, że masz fajnego bloga, zaraz podlinkuję pod notką twój wpis o HMS Belfast.

@radary

Tak konkretnie, radar celowniczy na Duke to był 284P, czyli "284 trzeciej generacji" w RN, a na HMS Belfast raczej też już 284P (wcześniej miał podobny 284M). Oba 600MHz/50cm, 150kW, z przełączaniem dwu wiązek itd. wypasami, nie powiedziałbym, że to "radary pasm metrowych". Spoko wystarczały do trafiania celu wielkości Scharnhorsta; pisząc pamiętałem że Duke osiągnął ok. 60% skuteczności strzelania "na radar" w tej paskudnej pogodzie, znalazłem ten detal: 31 z 52 salw pełnoburtowych 14" obramowało Scharnhorsta. BTW jak często bywało, więcej było szkód na Duke od podmuchu własnych dział (szczególnie tylnej poczwórnej wieży, w pościgu pewnie strzelającej mocno "w przód"), niż od tych paru niemieckich pocisków 320mm i 150mm, które trafiły ich solidnie opancerzony okręt.

W kwestii "nierównego" rozwoju angielskich i niemieckich radarów IIRC wszystko tłumaczy to, że Niemcy zafiksowali się na lampach i szybko doszli do granic fizycznych, stąd mieli dobre rozwiązania JAK NA LAMPY, a Anglicy rozwijali wolniej, ale też dłubali w magnetronach i na nich "dojechali" znacznie dalej. Może i Freya była OK z 1.2m wzg. tych krowiastych rozwiązań UK z początku wojny, ale jw. już w 1942-43 50cm były u Aliantów powszechne, i wchodziły już nisko-centymetrowe. IIRC chyba do końca wojny Niemcy nie wierzyli, że UK/US mają radary zdolne wykrywać peryskopy i zmyślali wszelkie możliwe teorie/przeciwdziałania "co też zdradza Ubota", bo skuteczny radar morski/lotniczy mapujący, w klasie 3cm/10GHz, był po prostu SF dla nich.]]> https://bs-blog.clouds-forge.eu/index.php?post=2026_06_07_00_Hartowani#c4bf6964dcd2d8df7cfe682a63d65835 2026_06_07_00_Hartowani#ec4851c81a67f0e08b000ec4da6de71e Tue, 9 Jun 2026 13:13:29 +0200 https://bs-blog.clouds-forge.eu/index.php?post=2026_06_07_00_Hartowani#a40aa5e63906d51d1e83e44d497d1403 2026_06_07_00_Hartowani#48f7597074daabb2426931cd664cf1cf Tue, 9 Jun 2026 11:59:55 +0200 W okresie przedwojennym Niemcy byli znacznie bardziej zaawansowani technologicznie, niż Wielka Brytania.
Dwie historie wzajemnych nieporozumień (nie pamiętam tytułu książki, niestety).
1. Niemiecka ekspedycja na sterowcu miała sprawdzić czy GB ma radary i jakie. Sprzęt na pokładzie sterowca bez problemu wykrył emisje radarów ochrony wybrzeża, ale nie rozpoznano ich jako takich.
Brytyjskie radary korzystały wtedy z częstotliwości w okolicach 100 MHz, a Niemcy byli już znacznie dalej z techniką. Eksperci uznali, ze to niemożliwe, żeby sprzęt brytyjski był aż tak zapóźniony i zakwalifikowali sygnały jako bliżej nieokreślone stacje naukowe.
2. RAF zorganizował wyprawę samolotów ze sprzętem elektronicznym w celu sprawdzenia możliwości i zasięgu niemieckich radarów. Polecieli i wykonali zadanie całkiem dokładnie.
Jednak dowódca uznał, że wyniki są niewiarygodne.
"Gdyby miał taki sprzęt, jak tu panowie opisujecie, potrafiłbym zorganizować obronę przeciwlotniczą tak, że do połowy drogi byście nie dolecieli"
I miał rację, potrafiłby, ale widocznie dowództwo niemieckie nie miało dość wyobraźni, żeby zrozumieć, co dostali od uczonych i inżynierów.

Po wybuchu wojny badania brytyjskie poszły ostro do przodu i już radary H2S zdecydowanie wyprzedziły technikę niemiecką.]]> https://bs-blog.clouds-forge.eu/index.php?post=2026_06_07_00_Hartowani#f330ea53389af532a919e58f2015df19 2026_06_07_00_Hartowani#7c6e5d2bbc940dc05a4e5bdd9ab84342 Tue, 9 Jun 2026 10:16:12 +0200 Świetnie Ci wychodzi opowiadanie jeszcze raz w sumie dobrze znanych historii. Jak dla mnie unikatowe przyprawy do marynaty to kąt "technika w praktyce" plus "czynnik ludzki na szerszym tle". Bardzo dobre.

@radary
O ile się orientuję, niemiecki Seetakt nie był radarem artyleryjskim. Radary oparte o fale metrowe nie mają wystarczającej precyzji "z natury". Żeby to poprawić używano różnych tricków, na przykład "przełączania płatów" (radar generował na zmianę dwie lekko przesunięte wiązki a różnica między odbiciami służyła do korygowania), albo takich wynalazków jak wirująca wiązka (późniejsze wersje Wurzburga). Producent Seetakta, firma GEMA oferowała przed wojną przełączanie płatów, ale w Kriegsmarine uznano to za zbędne...marynarze niemieccy sobie jakoś tam radzili ale strzelać precyzyjnie się nie dało. Więc od początku przy złej widoczności byli na gorszej pozycji, a po zniszczeniu radaru "oślepli".

Oraz: lądowym odpowiednikiem Seetaktu była Freya, radar wczesnego ostrzegania ("widzi daleko ale nie precyzyjnie"), do naprowadzania myśliwców lub strzelania służyły Wurzburgi. Które nie miały morskiego odpowiednika.

Belfast prawdopodobnie strzelał na morski radar "Type 284". Też fale metrowe, ale dedykowany do strzelania artylerią główną i wyposażony w przełączanie płatów. Zresztą rewolucja mikrofalowa była w trakcie i rok później zaczęto wymieniać je na "Type 274" na falach centymetrowych (i chyba taki radar ma HMS Belfast teraz). Brytyjskie okręty były zresztą obwieszane radarami jak choinki, było wiele dedykowanych typów do różnych rzeczy (sytuacyjne, wczesnego ostrzegania przeciwlotniczego, do strzelania główną artylerią, do strzelań przeciwlotniczych...). W omawianej bitwie i Belfast i Duke of York używały do wykrywania przeciwnika "Type 273", już centymetrowego.

@różnice techniczne
Zacząłem sobie myśleć "a jak by wyglądała ta wojna jakby to Niemcy a nie Brytyjczycy z Amerykanami mieli lepsze radary". Bo i Bismarck, i Scharnhorst, i może nawet Graf Spee miałby większe szanse. Ale to i tak "lepsze noże" przeciwko broni maszynowej jaką była Enigma.

@różne okręty
Też byłem na Belfaście, robi wielkie wrażenie choć smutno że nie Warspite. A ponieważ pracodawca polecił mi podróż służbową do niezbyt fajnego kraju, to na pocieszenie kupiłem sobie bilet na USS New Jersey (Iowa class).]]> https://bs-blog.clouds-forge.eu/index.php?post=2026_06_07_00_Hartowani#028cbabc3a8087735b7a8d9df9e704ba 2026_06_07_00_Hartowani#b3960f598d560f06cb399dfb43fd8dd1 Mon, 8 Jun 2026 19:58:01 +0200 #mamotymnotkę. Ale nie mam takiego talentu do marynat. Twoje opisy bitew są takie, że zaczynam sprawdzać ścieżkę ewakuacji i szukać gaśnic.]]> https://bs-blog.clouds-forge.eu/index.php?post=2026_06_07_00_Hartowani#897394d47582a63bf2ba110d56d40ed5 2026_06_07_00_Hartowani#245f9601846deb71a571bad68d7d9ab4 Mon, 8 Jun 2026 16:31:47 +0200
Dorzuciłem do notki parę zdjęć; ulubione z kotwicowiska pancerników pod Japonią w 1945 i zapomniałem, że przecież w banerach mam też HMS Belfast i okolicę.

Oraz nieco mnie rozbawiły przypadkowe "słowa dnia" (to było a propos jakiegoś zdjęcia kawałka nowoczesnego okrętu w newsach itp. i żona zapytała, co to za okręt, a ja, że skąd mogę wiedzieć), jakże adekwatne.]]> https://bs-blog.clouds-forge.eu/index.php?post=2026_06_07_00_Hartowani#94ea10a8e32368c44faddeb21ca7c09f 2026_06_07_00_Hartowani#41fea4cce4f169985e4f5bcb5a7afc03 Mon, 8 Jun 2026 13:04:31 +0200 https://bs-blog.clouds-forge.eu/index.php?post=2026_06_07_00_Hartowani#484c0dcdff975ba7fe392a344fedadfc 2026_06_07_00_Hartowani#26abf5f40b258f04525e5f1836dc4a41 Mon, 8 Jun 2026 00:16:21 +0200 https://bs-blog.clouds-forge.eu/index.php?post=2026_06_07_00_Hartowani#41501b09c0d29ebe3028625bd2f76a25 2026_06_07_00_Hartowani#89be1120d42e0cbacbf46eee77766b76